Dotknij zdania, aby zobaczyć jego tłumaczenie.
Niemiecki zapisuje się alfabetem łacińskim, tak jak polski, z czterema własnymi literami: ä, ö, ü i ß. Pisownia niemiecka jest bardzo regularna: kto zna wartość każdej litery i każdego połączenia liter, przeczyta na głos prawie każdy wyraz, a usłyszany wyraz zwykle potrafi zapisać. Wiele głosek polskich ma w niemieckim swój odpowiednik, ale zapisuje się je inaczej: polskie „c” zapisuje się z, polskie „sz” – sch, a polskie „z” – s. Dla Polaka najtrudniejsze są samogłoski ö i ü, których nie ma w polskim, różnica między samogłoskami długimi i krótkimi oraz połączenia ei, eu i ie, które po niemiecku czyta się inaczej niż po polsku.
0
Alfabet niemiecki
Alfabet niemiecki ma dwadzieścia sześć liter oraz litery ä, ö, ü i ß. Występują w nim q, v i x, których nie ma w alfabecie polskim, nie ma natomiast liter ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż. Nazwy wielu liter brzmią tak jak w polskim: a, be, ce, de, ef, ha, jot, ka, pe, ku, es, te, iks, a v nazywa się „fau”, prawie jak polskie „fał”. Samogłoska e w tych nazwach jest jednak długa i wąska, bliższa „i” niż polskie „e”. Przy literowaniu łatwo pomylić litery, których nazwy różnią się od polskich: g („ge”, nie „gie”), w („we”, nie „wu”), y („üpsilon”, nie „igrek”) i z („cet”, nie „zet”).
Nazw liter używasz, gdy literujesz słowo na głos, na przykład swoje nazwisko lub adres przez telefon.
| Litera | Nazwa | Dźwięki | Przykłady | Wskazówka |
|---|---|---|---|---|
| A a | A /aː/ | /aː/ · /a/ | Tag Mann | długie, przeciągnięte polskie „a” (Tag); krótkie, zwykłe polskie „a” (Mann) „a”, jak w polskim, ale długie |
| Ä ä | Ä /ɛː/ | „e”, jak polskie „e”, ale długiew alfabecie razem z a | ||
| B b | Be /beː/ | /b/ | Ball | „be”, z długim, wąskim „e” |
| C c | Ce /tseː/ | /k/ · /ts/ | Café Celsius | tylko w zapożyczeniach: przed a, o, u jak „k” (Café), przed e, i jak polskie „c” (Celsius) „ce”, z długim, wąskim „e” |
| D d | De /deː/ | /d/ | du | „de”, z długim, wąskim „e” |
| E e | E /eː/ | /eː/ · /ɛ/ · /ə/ | Leben Bett bitte | długie, wąskie „e”, bliskie „i” (Leben); krótkie, jak polskie „e” (Bett); nieakcentowane, słaba, krótka i przytłumiona samogłoska, której nie ma w polskim (bitte) długie, wąskie „e”, bliższe „i” niż polskie „e” |
| F f | Ef /ɛf/ | /f/ | Fisch | |
| G g | Ge /ɡeː/ | /ɡ/ | Garten | zawsze twarde, jak w „góra”, także przed e i i (gehen) „ge”, z twardym „g”; nigdy „gie” |
| H h | Ha /haː/ | /h/ | Hund | na początku wyrazu lekki wydech, słabszy niż polskie „h” czy „ch” (Hund) „ha”, z lekkim wydechem zamiast polskiego „ch” |
| I i | I /iː/ | /iː/ · /ɪ/ | Kino Kind | długie, przeciągnięte „i” (Kino); krótkie, pośrednie między polskim „i” a „y” (Kind) „i”, jak w polskim, ale długie |
| J j | Jot /jɔt/ | /j/ | Jahr | jak polskie „j” w „jak” „jot”, jak w polskim |
| K k | Ka /kaː/ | /k/ | Kopf | „ka”, jak w polskim |
| L l | El /ɛl/ | /l/ | Lampe | |
| M m | Em /ɛm/ | /m/ | Mann | |
| N n | En /ɛn/ | /n/ | Name | |
| O o | O /oː/ | /oː/ · /ɔ/ | Rose Kopf | długie, wąskie „o”, bliskie „u” (Rose); krótkie, jak polskie „o” (Kopf) długie, wąskie „o”, bliskie „u” |
| Ö ö | Ö /øː/ | „e” wymawiane z zaokrąglonymi wargami, jak do „o”w alfabecie razem z o | ||
| P p | Pe /peː/ | /p/ | Post | „pe”, z długim, wąskim „e” |
| Q q | Ku /kuː/ | /k/ | Qualle | zawsze z u; qu czyta się „kw”, jak w „kwiat” „ku”, z długim „u” |
| R r | Er /ɛr/ | /r/ · /ɐ/ | Rose Uhr | zwykle w głębi gardła, bez drgania czubka języka, podobnie jak francuskie „r” (Rose); drgające „r”, podobne do polskiego, słychać w niektórych odmianach południowych; po długiej samogłosce na końcu sylaby słaba samogłoska, bliska „a” (Uhr) „er”, z niemieckim „r”, wymawianym w głębi gardła |
| S s | Es /ɛs/ | /z/ · /s/ | Sonne Bus | przed samogłoską jak polskie „z”, także na początku wyrazu (Sonne); w południowych Niemczech, w Austrii i w Szwajcarii także tu słychać „s”; na końcu wyrazu jak polskie „s” (Bus) |
| ß | Eszett /ɛsˈtsɛt/ | „es-cet”w alfabecie razem z s | ||
| T t | Te /teː/ | /t/ | Tisch | „te”, z długim, wąskim „e” |
| U u | U /uː/ | /uː/ · /ʊ/ | du Hund | długie, przeciągnięte „u” (du); krótkie, pośrednie między „u” a „o” (Hund) „u”, jak w polskim, ale długie |
| Ü ü | Ü /yː/ | „i” wymawiane z zaokrąglonymi wargami, jak do „u”w alfabecie razem z u | ||
| V v | Vau /faʊ/ | /f/ · /v/ | Vater Vase | w wyrazach niemieckich jak „f” (Vater); w niektórych zapożyczeniach jak polskie „w” (Vase) „fau”, prawie jak polskie „fał” |
| W w | We /veː/ | /v/ | Wasser | jak polskie „w” w „woda” „we”; nigdy „wu” |
| X x | Ix /ɪks/ | /ks/ | Taxi | „iks”, jak w polskim |
| Y y | Ypsilon /ˈʏpsilɔn/ | /yː/ | Typ | jak ü (Typ); nigdy jak polskie „y” „üpsilon”, z krótkim ü i akcentem na pierwszej sylabie; nigdy „igrek” |
| Z z | Zett /tsɛt/ | /ts/ | Zeit | jak polskie „c” w „co”, także na początku wyrazu (Zeit); nigdy jak polskie „z” „cet”; nigdy „zet” |
Literowanie. Przy literowaniu podaje się nazwę każdej litery: Hund literuje się „ha – u – en – de”. Podwójną literę zapowiada się zwykle słowem Doppel- (Doppel-s), a wielką literę – słowem groß (großes B). Litery z dwiema kropkami nazywa się a-Umlaut, o-Umlaut i u-Umlaut albo po prostu ich brzmieniem; ß nazywa się Eszett lub scharfes S.
Kolejność alfabetyczna. Inaczej niż polskie ą czy ó, litery ä, ö i ü nie stanowią w słownikach osobnych liter: układa się je razem z a, o i u (Äpfel znajduje się wśród wyrazów na ap-), a ß układa się jak ss.
Zapamiętaj
W niemieckim w nazywa się „we”, a nie „wu”, z – „cet”, a nie „zet”, a y – „üpsilon”, a nie „igrek”. Te litery myli się najczęściej przy literowaniu nazwiska lub adresu.
Większość spółgłosek wymawia się tak jak w polskim: b, d, f, k, l, m, n, p, t i x. Także niemieckie w i j brzmią jak polskie „w” i „j”. Inaczej niż w polskim czyta się przede wszystkim s, z, v, h i r. Każda z samogłosek a, e, i, o i u ma wymowę długą i krótką.
Różnica w porównaniu z polskim
W polskim długość samogłoski nie zmienia znaczenia wyrazu; w niemieckim samogłoski dzielą się na długie i krótkie, a różnica długości odróżnia wyrazy. Samogłoskę długą wymawia się wyraźnie dłużej, a długie e i o są ponadto węższe niż polskie „e” i „o”.
- Staat / Stadtpaństwo / miasto
- Miete / Mitteczynsz / środek
- Ofen / offenpiec / otwarty
Samogłoski długie i krótkie
Samogłoska jest krótka przed podwójną spółgłoską (Mann, Bett) i zwykle przed dwiema spółgłoskami (Kind). Przed jedną spółgłoską jest często długa (Tag, Name). Długa jest zawsze samogłoska podwójna (Haar, Tee), samogłoska, po której następuje h (sehr, Uhr), oraz połączenie ie (Liebe).
Podwójne spółgłoski
W polskim podwójną spółgłoskę wymawia się dłużej („Anna”, „lekko”). W niemieckim podwójną spółgłoskę wymawia się jak pojedynczą: nn w Mann i tt w Bett się nie przedłuża. Podwójna spółgłoska oznacza tylko, że samogłoska przed nią jest krótka.
Akcent. W polskim akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę; w niemieckim większość wyrazów ma akcent na pierwszej sylabie, także wyrazy dłuższe (Wochenende, Großmutter). Wyrazy zaczynające się od be-, ge- lub ver- mają akcent po tym przedrostku (bequem), a wiele wyrazów zapożyczonych – na dalszej sylabie (Theater, Nation). Niemiecki nie oznacza akcentu w piśmie.
Różnica w porównaniu z polskim
Polskie „z” zapisuje się w niemieckim jako s przed samogłoską (Sonne), polskie „c” – jako z (Zeit), a polskie „f” często jako v (Vater). Bez zmian przechodzą w i j: Wasser i Jahr czyta się tak, jak czytałby je Polak.
Częste błędy
[ˈsɔnə]→ [ˈzɔnə]Sonne zaczyna się od głoski, którą w polskim zapisuje się „z”.[zaɪt]→ [tsaɪt]Zeit zaczyna się od polskiego „c”: niemieckie z nigdy nie brzmi jak polskie „z”.[ˈvaːtɐ]→ [ˈfaːtɐ]W Vater v wymawia się jak „f”.[tɨp]→ [tyːp]W Typ y wymawia się jak ü, nigdy jak polskie „y”.
Ćwicz
0
Połączenia liter
Wiele głosek zapisuje się dwiema lub trzema literami. Największą pułapką dla Polaka są ie, ei i eu: po polsku i przed samogłoską zmiękcza poprzednią spółgłoskę („biegać”), a po niemiecku ie oznacza tylko długie „i”; ei czyta się „aj”, a eu – „oj”. Głoski, które polski zapisuje dwuznakami „sz” i „cz”, niemiecki zapisuje sch i tsch (Deutsch, tschüs).
| Zapis | Dźwięki | Przykłady | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| au | /aʊ/ | Haus | „au”, jak w „auto” |
| ei | /aɪ/ | mein | „aj”, jak w „kraj”; nigdy „ej” |
| ai | /aɪ/ | Mai | tak samo jak ei: „aj” |
| eu | /ɔʏ/ | heute | „oj”, jak w „rój”; nigdy „eu” |
| äu | /ɔʏ/ | Häuser | tak samo jak eu: „oj” |
| ie | /iː/ | Liebe | długie „i”; e się nie wymawia, nigdy „je” jak w „biegać” |
| aa | /aː/ | Haar | długie „a” |
| ee | /eː/ | Tee | długie, wąskie „e”, nigdy dwa „e” |
| oo | /oː/ | Boot | długie, wąskie „o”, nigdy dwa „o” |
| ch | /x/ · /ç/ · /k/ · /ʃ/ | Buch ich Chor Chef | po a, o, u i au jak polskie „ch” w „chata” (Buch); w pozostałych miejscach głoska miękka, jak „ch” w „Chiny”, z językiem ułożonym jak do „i”: nie „ś” i nie „sz” (ich); w kilku zapożyczeniach „k” albo sch (Chor, Chef) |
| chs | /ks/ | sechs | „ks” |
| ck | /k/ | dick | „k” |
| sch | /ʃ/ | Schule | jak polskie „sz”, z wargami lekko zaokrąglonymi |
| sp- | /ʃ/ | Spiel | na początku wyrazu lub członu złożenia „szp” |
| st- | /ʃ/ | Straße | na początku wyrazu lub członu złożenia „szt” |
| ss | /s/ | Wasser | zawsze jak polskie „s”, nigdy „z”, i bez przedłużenia |
| tz | /ts/ | Katze | jak polskie „c” |
| ng | /ŋ/ | singen | jak „n” w „bank”, bez „g” po nim: singen to nie „sin-gen” |
| nk | /ŋk/ | Bank | jak w polskim „bank” |
| pf | /pf/ | Apfel | wymawia się obie litery, „p” i „f” jednym ciągiem |
| ph | /f/ | Alphabet | „f” |
| qu | /kv/ | bequem | „kw”, jak w „kwiat” |
| th | /t/ | Theater | „t” |
| dt | /t/ | Stadt | „t” |
| -tion | /tsioːn/ | Nation | „cjon”, z akcentem na tej sylabie |
- meinmój
- Liebemiłość
- Weinwino
- WienWiedeń
- heutedzisiaj
- Spielgra
- Straßeulica
Zapamiętaj
ei czyta się „aj”, a ie – długie „i”. Tak odróżnia się Wein („wino”) od Wien („Wiedeń”).
Dwa rodzaje ch
Po a, o, u i au ch brzmi jak polskie „ch” (Buch, auch). Po e, i, ä, ö, ü, po ei, eu i po spółgłoskach ch brzmi miękko, jak polskie „ch” przed „i” w „Chiny” (ich, Milch, München); ta sama miękka głoska występuje w zdrobnieniach na -chen (Mädchen).
Częste błędy
[ˈljɛbə]→ [ˈliːbə]W Liebe e się nie wymawia: słychać tylko długie „i”, nigdy „je”.[mɛɪn]→ [maɪn]mein czyta się z „aj”, nigdy z „ej”.[ˈhɛʊtə]→ [ˈhɔʏtə]heute czyta się z „oj”.[ɪx]→ [ɪç]W ich ch brzmi miękko, jak w „Chiny”, nigdy jak w „chata”.[spiːl]→ [ʃpiːl]Na początku wyrazu sp czyta się „szp”.
Ćwicz
0
Umlaut, ß i wielkie litery
Dwie kropki nad ä, ö i ü nazywa się Umlaut. Zmieniają brzmienie samogłoski, a wyraz z kropkami jest często innym wyrazem niż ten sam wyraz bez kropek. Gdy tych liter nie ma na klawiaturze, pisze się ae, oe i ue, a niektóre nazwiska zachowują tę pisownię (Goethe). Literę ß stosuje się w Niemczech i w Austrii; w Szwajcarii pisze się zamiast niej ss.
| Zapis | Dźwięki | Przykłady | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| ä | /ɛː/ · /ɛ/ | Käse Äpfel | długie, przeciągnięte polskie „e” (Käse); krótkie, jak polskie „e” (Äpfel) |
| ö | /øː/ · /œ/ | schön öffnen | długie: wargi zaokrąglone jak do „o”, język jak do wąskiego „e” (schön); krótkie: wargi zaokrąglone, język jak do polskiego „e” (öffnen) |
| ü | /yː/ · /ʏ/ | müde fünf | długie: wargi zaokrąglone jak do „u”, język jak do „i” (müde); krótkie: ta sama głoska, krótsza i luźniejsza (fünf) |
| ß | /s/ | Straße | jak polskie „s”; pisze się je po samogłosce długiej lub dwugłosce (Straße, heißen), a po krótkiej pisze się ss (Wasser) |
Różnica w porównaniu z polskim
Głosek ö i ü nie ma w polskim. Nie wymawia się ich jak „e” i „i” ani jak „o” i „u”: ü tworzy się, wymawiając „i” z wargami zaokrąglonymi jak do „u”, a ö – wymawiając „e” z wargami zaokrąglonymi jak do „o”.
Wielkie litery. W polskim wielką literą zapisuje się nazwy własne; w niemieckim wielką literą zapisuje się każdy rzeczownik, w każdym miejscu zdania: Ich trinke Wasser. Wielką literą pisze się też grzecznościowe Sie („Pan”, „Pani”, „Państwo”) i jego formy (Ihnen) oraz zaimek dzierżawczy Ihr. Niemiecki nie ma własnych znaków diakrytycznych poza ä, ö i ü; akcenty spotyka się tylko w zapożyczeniach (Café). Cudzysłów otwiera się na dole i zamyka u góry, podobnie jak w polskim: „Guten Tag!“
Częste błędy
Das Haus ist schon.→ Das Haus ist schön.Bez kropek schon jest innym wyrazem i znaczy „już”.Ich trinke wasser.→ Ich trinke Wasser.Rzeczownik zapisuje się wielką literą.Strasse→ StraßeW Niemczech i w Austrii po samogłosce długiej lub dwugłosce pisze się ß.
Ćwicz
0
Litery końcowe i nieme h
W niemieckim wymawia się końcową samogłoskę wyrazu, ale końcowe e jest słabe i przytłumione, a h po samogłosce się nie wymawia. Końcowe spółgłoski dźwięczne wymawia się bezdźwięcznie, tak jak w polskim.
| Zapis | Dźwięki | Przykłady | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| h | niema · /h/ | sehr Haus | po samogłosce się nie wymawia i oznacza, że samogłoska jest długa (sehr); na początku wyrazu lekki wydech (Haus) |
| -e | /ə/ | Name | wymawia się zawsze, ale jako słabą, krótką samogłoskę, a nie pełne polskie „e”: Name ma dwie sylaby |
| -er | /ɐ/ | Vater | bez „r”: krótka, otwarta samogłoska, bliska „a” (Vater) |
| -b | /p/ | gelb | jak „p” (gelb) |
| -d | /t/ | Hund | jak „t” (Hund) |
| -g | /k/ | Tag | jak „k” (Tag) |
| -ig | /ɪç/ | König | jak ich (König); w południowych Niemczech, w Austrii i w Szwajcarii słychać też „ik” |
| -s | /s/ | Haus | jak polskie „s”, nigdy „z” |
Spółgłoski na końcu wyrazu
Na końcu wyrazu lub członu złożenia b, d i g wymawia się jak „p”, „t” i „k” (o -ig zob. wyżej). Przed końcówką zaczynającą się od samogłoski wymawia się je tak, jak się je pisze: Hunde, Tage, Könige.
Różnica w porównaniu z polskim
Ubezdźwięcznienie na końcu wyrazu zna każdy Polak: „chleb” brzmi jak „chlep”, a „róg” jak „ruk”. Tak samo czyta się gelb, Hund i Tag, a Rad („koło”) i Rat („rada”) brzmią jednakowo. Nowe jest natomiast nieme h po samogłosce: w sehr i Uhr nie słychać ani „h”, ani „ch”.
- Nameimię
- Hundpies
- Tagdzień
- Königkról
- Vaterojciec
Częsty błąd
[zeːxɐ]→ [zeːɐ]W sehr h się nie wymawia; oznacza tylko, że e jest długie.