Spis treści · A1
Dotknij zdania, aby zobaczyć jego tłumaczenie.
Umieć, móc: can, could#
Tworzenie
Can jest czasownikiem modalnym: ma jedną formę we wszystkich osobach (bez -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej), a po nim następuje forma podstawowa bez to. Przeczenie to can’t albo cannot, pisane łącznie; pytanie tworzy się przez postawienie can przed podmiotem, bez do. Formę przeszłą, could (w przeczeniu couldn’t), stosuje się w ten sam sposób.
| Teraźniejszość | Przeszłość | |
|---|---|---|
| zdanie twierdzące | She can dance. | She could dance. |
| przeczenie | She can’t dance. | She couldn’t dance. |
| pytanie | Can she dance? | Could she dance? |
| krótka odpowiedź | Yes, she can. / No, she can’t. | Yes, she could. / No, she couldn’t. |
Użycie
Can wyraża umiejętność (to, co ktoś umie zrobić) lub możliwość (to, co ktoś może zrobić). Could wyraża umiejętność lub możliwość w przeszłości: to, co ktoś umiał albo mógł zrobić.
- My son can read.Mój syn umie czytać.
- I can’t come on Thursday.W czwartek nie mogę przyjść.
- Can your dad cook?Czy twój tata umie gotować?
- My mother could speak four languages.Moja mama znała cztery języki.
- We couldn’t find the station.Nie mogliśmy znaleźć dworca.
Różnica w porównaniu z polskim
Polszczyzna odróżnia „umieć” i „potrafić” (umiejętność) od „móc” (możliwość); po angielsku w obu przypadkach używa się can: „umiem gotować” i „mogę przyjść” → I can cook, I can come. Także „dać radę” tłumaczy się często przez can lub could: „dasz radę przyjść?” → Can you come?, „nie dałem rady go znaleźć” → I couldn’t find it. Z see i hear używa się często can tam, gdzie po polsku mówi się po prostu „widzę”, „słyszę”: I can see the sea („widzę morze”).
Częste błędy
He cans play the piano.→ He can play the piano.He can to play the piano.→ He can play the piano.He doesn’t can play the piano.→ He can’t play the piano.Can nie przyjmuje końcówki -s, po nim następuje forma podstawowa bez to, a przeczenie tworzy się bez do.
O jednorazowym sukcesie w przeszłości, w zdaniu twierdzącym, nie mówi się za pomocą could, lecz za pomocą czasu Past Simple danego czasownika: I found the station („znalazłem dworzec”, „udało mi się znaleźć dworzec”). W przeczeniu couldn’t jest poprawne: I couldn’t find the station.
Ćwicz
Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.
Prośby: Can I…? Can you…?#
Użycie
Can I z formą podstawową stosuje się, prosząc o pozwolenie; Can you z formą podstawową – prosząc kogoś o przysługę; Can I have…? – prosząc o jakąś rzecz.
- Can I sit next to you?Mogę usiąść obok ciebie?
- Can you carry this box, please?Możesz, proszę, zanieść to pudło?
- Can I have a glass of water?Poproszę szklankę wody.
Na prośbę odpowiada się twierdząco Yes, of course. albo Yes, you can., przecząco – Sorry, you can’t. albo Sorry, I can’t. Z please („proszę”) prośba brzmi grzeczniej; stawia się je na końcu zdania lub po podmiocie. Polskiego „poproszę” nie tłumaczy się dosłownie: „Poproszę filiżankę herbaty” → Can I have a cup of tea, please?
→ Zobacz też: Zwroty grzecznościowe: I’d like, Would you like…? (A1)
Ćwicz
Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.
Tryb rozkazujący i let’s#
Tworzenie
Tryb rozkazujący tworzy się od formy podstawowej, bez podmiotu i bez to: Open the door. Ta sama forma odpowiada polskim „otwórz”, „otwórzcie” i „niech pan otworzy”. Przeczenie tworzy się, stawiając don’t (do not) przed formą podstawową, także przy be: Don’t run. Don’t be late.
Użycie
Tryb rozkazujący wyraża polecenie, instrukcję lub radę. Z please na początku lub na końcu zdania polecenie brzmi grzeczniej.
- Close the window, please.Zamknij, proszę, okno.
- Don’t eat the cake.Nie jedz ciasta.
- Be quick!Pospiesz się!
- Don’t be sad.Nie smuć się.
Let’s z formą podstawową (skrót od let us) stosuje się, proponując wspólne działanie, w którym uczestniczy także mówiący; odpowiada polskim formom „chodźmy”, „zjedzmy”: Let’s go! („Chodźmy!”), Let’s have lunch. („Zjedzmy obiad.”). Apostrof jest obowiązkowy: let’s, nie lets.
Różnica w porównaniu z polskim
Polski tryb rozkazujący ma różne formy dla różnych osób („zamknij”, „zamknijcie”, „zamknijmy”), a przeczenie tworzy się, stawiając przed nim „nie”: „nie jedz”. Angielski tryb rozkazujący ma jedną formę, równą formie podstawowej, a przeczenie tworzy się z don’t: Eat! / Don’t eat! Wiele polskich czasowników zwrotnych nie ma po angielsku zaimka zwrotnego: „pospiesz się” → Hurry up, „nie martw się” → Don’t worry. Przy częściach ciała stawia się natomiast przymiotnik dzierżawczy, którego po polsku się nie używa: „umyj ręce” → Wash your hands.
Częste błędy
Not eat the cake.→ Don’t eat the cake.Not be sad.→ Don’t be sad.Przeczenie w trybie rozkazującym tworzy się z don’t, także przed be.Wash hands.→ Wash your hands.Przy częściach ciała stoi przymiotnik dzierżawczy.
Ćwicz
Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.
Propozycje: How about…? What about…?#
Użycie
Wyrażeń How about…? i What about…? używa się, proponując coś, podobnie jak polskich „może…?”, „a może…?”, „co powiesz na…?”. Po nich następuje rzeczownik albo czasownik z końcówką -ing.
- How about a sandwich?Może kanapkę?
- What about Saturday?A może w sobotę?
- How about going to the park?Może pójdziemy do parku?
Częsty błąd
How about go to the park?→ How about going to the park?Po How about czasownik ma formę z końcówką -ing, choć po polsku mówi się „może pójdziemy” albo „co powiesz na spacer”.
Podsumowanie
| Aby… | Forma | Przykład |
|---|---|---|
| powiedzieć, co się umie | can + forma podstawowa | I can cook. |
| powiedzieć, co się umiało | could + forma podstawowa | I could cook at ten. |
| poprosić o pozwolenie | Can I + forma podstawowa? | Can I sit here? |
| poprosić o przysługę | Can you + forma podstawowa? | Can you wait? |
| wydać polecenie | forma podstawowa | Sit down. |
| zakazać | Don’t + forma podstawowa | Don’t sit here. |
| zaproponować wspólne działanie | Let’s + forma podstawowa | Let’s sit here. |
| coś zasugerować | How about + rzeczownik lub -ing? | How about a walk? |
Ćwicz
Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.