Formy czasownika · Gramatyka angielska A1

Czasownik be w czasie teraźniejszym#

Tworzenie

Czasownik be („być”) ma w czasie teraźniejszym trzy formy: am z I, is z he, she, it, are z you, we, they. W mowie i w swobodnym piśmie łączy się z podmiotem w formę skróconą: I’m, you’re, he’s, we’re, they’re.

Present simple
	be
I	am
you	are
he/she/it	is
we	are
you (plural)	are
they	are

You odpowiada polskim „ty” i „wy”, a także formom grzecznościowym „pan”, „pani”, „państwo”; czasownik ma we wszystkich tych przypadkach formę are. Po podmiocie wyrażonym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej czasownik ma tę samą formę co po he, she lub it; po dwóch podmiotach połączonych spójnikiem and stoi w liczbie mnogiej: Paul and Lucy are friends.

I’m from Poland.Jestem z Polski.
My brother is a teacher.Mój brat jest nauczycielem.
You are right.Masz rację. / Ma pan rację. / Macie rację.
Lucy and Ben are at school.Lucy i Ben są w szkole.

Przeczenie tworzy się, stawiając not po czasowniku: I am not, she is not, they are not. Przy is i are możliwe są dwie formy skrócone: she isn’t albo she’s not, we aren’t albo we’re not. Przy I – tylko jedna: I’m not.

Pytanie tworzy się przez zmianę szyku: czasownik stawia się przed podmiotem, bez dodawania innych wyrazów: She is Spanish. → Is she Spanish? Po polsku pytanie zaczyna się od „czy” albo wyróżnia się je samą intonacją („Ona jest Hiszpanką?”); po angielsku zmiana szyku jest obowiązkowa, a wyrazu odpowiadającego polskiemu „czy” nie ma.

Krótka odpowiedź składa się z Yes lub No, podmiotu i czasownika: Yes, I am. / No, I’m not. W twierdzącej krótkiej odpowiedzi czasownik na końcu zdania nie tworzy formy skróconej. Podmiot odpowiedzi dobiera się z punktu widzenia odpowiadającego: na Am I late? odpowiada się Yes, you are.

Zdanie twierdzące	Przeczenie	Pytanie	Krótka odpowiedź
I’m tired.	I’m not tired.	Am I late?	Yes, you are. / No, you aren’t.
She’s Spanish.	She isn’t Spanish.	Is she Spanish?	Yes, she is. / No, she isn’t.
They’re here.	They aren’t here.	Are they here?	Yes, they are. / No, they aren’t.

Częste błędy

~~Is a teacher.~~ → She’s a teacher.Po polsku podmiot można pominąć („Jest nauczycielką”), bo osobę wskazuje końcówka czasownika; po angielsku podmiot jest obowiązkowy.
~~I amn’t ready.~~ → I’m not ready.Forma amn’t nie występuje w standardowej angielszczyźnie: przy I skraca się podmiot z czasownikiem, I’m not.
~~Yes, I’m.~~ → Yes, I am.Na końcu zdania be występuje w formie pełnej.

Użycie

Be stosuje się, mówiąc, kim się jest, skąd się pochodzi, jak się człowiek czuje, jaki ma zawód i ile ma lat, a także gdzie coś się znajduje. Odpowiada często polskiemu „mieć się”: How are you? („Jak się masz?”), I’m fine („Mam się dobrze”, „Dobrze”).

Różnica w porównaniu z polskim

Kilka polskich wyrażeń z „mieć” tłumaczy się za pomocą be: „mam dwadzieścia lat” → I’m twenty, „masz rację” → you’re right, „mam szczęście” → I’m lucky. Wyrażenia z celownikiem, takie jak „zimno mi” czy „gorąco mi”, tworzy się po angielsku z podmiotem I i czasownikiem be: I’m cold, I’m hot; tak samo „jestem głodny” i „chce mi się pić”: I’m hungry, I’m thirsty. Wiek wyraża się za pomocą be i samej liczby albo liczby i years old: She’s ten albo She’s ten years old.

Is your son hungry?Czy twój syn jest głodny?
I’m twenty-two.Mam dwadzieścia dwa lata.
We’re very cold in this room.W tym pokoju jest nam bardzo zimno.

Częste błędy

~~I have twenty years.~~ → I’m twenty.
~~You have right.~~ → You’re right.Wiek i „masz rację” wyraża się za pomocą be, nigdy za pomocą have.
~~It’s cold to me.~~ → I’m cold.„Zimno mi” tłumaczy się przez I’m cold: podmiotem jest osoba.

→ Zobacz też: Czasownik be w czasie przeszłym: was, were (A1)

Ćwicz

„Formy czasownika: be, I am, you are”, Liczba pojedyncza: I am, you are, he is, she is „Formy czasownika: be, I am, you are”, Przeczenie: not „Formy czasownika: be, I am, you are”, Pytania: Are you…? Yes, I am.

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Czas Present Simple#

Tworzenie

Czas teraźniejszy prosty (Present Simple) tworzy się od formy podstawowej czasownika we wszystkich osobach z wyjątkiem trzeciej osoby liczby pojedynczej (he, she, it), w której dodaje się końcówkę -s. Przeczenie i pytanie tworzy się za pomocą czasownika posiłkowego do (does w trzeciej osobie liczby pojedynczej), po którym następuje forma podstawowa.

Present simple
	work
I	work
you	work
he/she/it	works
we	work
you (plural)	work
they	work

Zdanie twierdzące	Przeczenie	Pytanie	Krótka odpowiedź
I work.	I don’t work.	Do you work?	Yes, I do. / No, I don’t.
She works.	She doesn’t work.	Does she work?	Yes, she does. / No, she doesn’t.
They work.	They don’t work.	Do they work?	Yes, they do. / No, they don’t.

Formy pełne to do not i does not. Końcówkę trzeciej osoby ma does, dlatego następujący po nim czasownik występuje w formie podstawowej. Po podmiocie wyrażonym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej czasownik ma końcówkę -s (My father cooks), po rzeczowniku w liczbie mnogiej – nie ma jej (My parents cook).

Paul lives in London.Paul mieszka w Londynie.
We don’t drink coffee in the evening.Wieczorem nie pijemy kawy.
Does your sister like cats?Czy twoja siostra lubi koty?
My friends play tennis on Saturdays.Moi przyjaciele grają w tenisa w soboty.

Różnica w porównaniu z polskim

Po polsku przeczenie tworzy się, stawiając „nie” przed czasownikiem, a pytanie – za pomocą „czy” albo samej intonacji: „Nie pije mleka”, „Pracujesz w soboty?”. Po angielsku przy wszystkich czasownikach z wyjątkiem be, can i have got przeczenie i pytanie tworzy się za pomocą czasownika posiłkowego do lub does: He doesn’t drink milk, Do you work on Saturdays? Bez do zdanie jest niepoprawne. Do w pytaniu nie znaczy „robić” i się go nie tłumaczy; pełni funkcję podobną do polskiego „czy”, ale stoi przed podmiotem, a w trzeciej osobie liczby pojedynczej ma formę does.

Częste błędy

~~I not understand.~~ → I don’t understand.Inaczej niż polskie „nie”, not nie stoi bezpośrednio przed czasownikiem: używa się don’t lub doesn’t.
~~You like coffee?~~ → Do you like coffee?W pytaniu przed podmiotem stoi do; sama intonacja nie wystarcza.
~~She doesn’t likes tea.~~ → She doesn’t like tea.Po does i doesn’t czasownik występuje w formie podstawowej: końcówkę trzeciej osoby ma czasownik posiłkowy.
~~He work in a shop.~~ → He works in a shop.Końcówkę -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej trzeba wymawiać i zapisywać.

Użycie

Czasu Present Simple używa się, mówiąc o tym, co jest prawdziwe ogólnie lub przez dłuższy czas (zawód, miejsce zamieszkania, upodobania), oraz o tym, co się powtarza (zwyczaje). Często towarzyszy mu przysłówek częstotliwości (always, often, never) lub wyrażenie takie jak every day czy on Mondays.

→ Zobacz też: Pytania: szyk wyrazów, do, does, did (A1)

Ćwicz

„Formy czasownika: czas teraźniejszy prosty”, Bez -s: I work, you work, they work „Formy czasownika: czas teraźniejszy prosty”, Końcówka -s po he, she, it: he works „Formy czasownika: czas teraźniejszy prosty”, Przeczenie: don’t, doesn’t

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Czas Present Continuous a czas Present Simple#

Tworzenie

Czas teraźniejszy ciągły (Present Continuous) tworzy się z am, is lub are i czasownika z końcówką -ing: I am reading, she is reading, they are reading. W przeczeniu not stawia się po be; w pytaniu be stawia się przed podmiotem. Czasownika posiłkowego do się tu nie używa.

Present continuous
	read
I	am reading
you	are reading
he/she/it	is reading
we	are reading
you (plural)	are reading
they	are reading

Zdanie twierdzące	Przeczenie	Pytanie	Krótka odpowiedź
I’m eating.	I’m not eating.	Am I eating?	Yes, you are. / No, you aren’t.
He’s sleeping.	He isn’t sleeping.	Is he sleeping?	Yes, he is. / No, he isn’t.
They’re playing.	They aren’t playing.	Are they playing?	Yes, they are. / No, they aren’t.

Użycie

Czasu Present Continuous używa się, mówiąc o czynności, która trwa w chwili mówienia, często z now lub at the moment albo po Look! i Listen!. Czas Present Simple wyraża to, co się powtarza lub jest prawdziwe ogólnie.

Look! The cat is sitting on the car.Patrz! Kot siedzi na samochodzie.
Are you listening to me?Słuchasz mnie?
We aren’t working at the moment.W tej chwili nie pracujemy.
Anna drinks tea every morning, but now she’s drinking coffee.Anna co rano pije herbatę, ale teraz pije kawę.

Różnica w porównaniu z polskim

Polszczyzna ma jeden czas teraźniejszy: „czytam” znaczy zarówno „czytam zwykle, często”, jak i „czytam w tej chwili”. Po angielsku te dwa znaczenia wyraża się dwoma czasami: I read (zwyczaj) i I’m reading (czynność trwająca teraz). Czynność trwającą w chwili mówienia wyraża się zawsze czasem Present Continuous: What are you doing? („Co robisz?”), I’m reading the newspaper („Czytam gazetę”), Look, it’s raining! („Patrz, pada!”). Pytanie What do you do?, w czasie Present Simple, znaczy „Czym się zajmujesz?”, „Gdzie pracujesz?”.

Niektóre czasowniki wyrażają stan, a nie czynność: know, like, love, want, need, understand. Zwykle występują w czasie Present Simple, także wtedy, gdy mowa o chwili obecnej: I know, I don’t understand, She wants a drink. Have ma dwa znaczenia: gdy oznacza posiadanie, występuje w czasie Present Simple (He has a car); gdy oznacza czynność (zjedzenie posiłku, wzięcie prysznica), może występować także w czasie Present Continuous: She’s having lunch.

Częste błędy

~~What do you do now?~~ → What are you doing now?O czynności trwającej teraz mówi się w czasie Present Continuous, choć po polsku wystarcza zwykły czas teraźniejszy.
~~He doesn’t watching TV.~~ → He isn’t watching TV.Przeczenie w czasie Present Continuous tworzy się z be, bez do.
~~I’m knowing the answer.~~ → I know the answer.Know wyraża stan, dlatego występuje w czasie Present Simple.

→ Zobacz też: Formy podstawowe: have, do, -s, -ing, -ed (A1)

Ćwicz

„Formy czasownika: czas teraźniejszy ciągły”, I am, you are + -ing „Formy czasownika: czas teraźniejszy ciągły”, Przeczenie: isn’t reading „Formy czasownika: czas teraźniejszy ciągły”, Zwyczaj czy czynność trwająca

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Formy podstawowe: have, do, -s, -ing, -ed#

Wszystkie czasy angielskie tworzy się z kilku form. Ich pisownia podlega regułom, które dotyczą prawie wszystkich czasowników.

Tworzenie

W trzeciej osobie liczby pojedynczej (he, she, it) czasownik have („mieć”) ma formę has: I have, she has; czasownik do („robić”) ma formę does: I do, he does. Do pozostałych czasowników dodaje się w tej osobie końcówkę -s.

Pisownia formy z końcówką -s (trzeciej osoby liczby pojedynczej w czasie Present Simple) podlega następującym regułom.

Zakończenie czasownika	Reguła	Przykłady
większość czasowników	+ s	work → works, play → plays
-ch, -sh, -ss, -x	+ es	watch → watches, wash → washes, kiss → kisses, fix → fixes
go, do	+ es	goes, does
spółgłoska + y	y → ies	study → studies, carry → carries
samogłoska + y	+ s	play → plays, buy → buys
have	forma nieregularna	has

Formy z końcówką -ing używa się w czasie Present Continuous oraz po like, love, hate i How about. Tworzy się ją, dodając -ing do formy podstawowej; pisownia zmienia się w dwóch przypadkach.

Zakończenie czasownika	Reguła	Przykłady
większość czasowników	+ ing	read → reading, play → playing, go → going
nieme -e	e znika	write → writing, make → making, have → having
jedna samogłoska + jedna spółgłoska, sylaba akcentowana	spółgłoska się podwaja	run → running, sit → sitting, swim → swimming, get → getting

Zapamiętaj

Spółgłoska nie podwaja się po dwóch samogłoskach (eat → eating, sleep → sleeping) ani wtedy, gdy czasownik kończy się dwiema spółgłoskami (work → working); końcowe w, x i y nie podwajają się nigdy (play → playing, fix → fixing). Końcowe y nie znika przed -ing: study → studying. Końcowe e nie znika, gdy się je wymawia: see → seeing. W czasownikach wielosylabowych obowiązują inne reguły, związane z akcentem.

Forma z końcówką -ed to czas przeszły czasowników regularnych: work → worked. Jej pisownię omówiono przy czasie Past Simple.

→ Zobacz też: Czas Past Simple czasowników regularnych: -ed (A1)

Zapamiętaj

Końcówkę -s wymawia się jako [s] po głosce bezdźwięcznej (works, cats), jako [z] po głosce dźwięcznej (plays, dogs) i jako [ɪz] po s, z, sh, ch, x (buses, watches): tylko w tym ostatnim przypadku słowo ma o jedną sylabę więcej.

Ćwicz

„Formy czasownika: czas teraźniejszy ciągły”, Forma z -ing „Formy czasownika: czas teraźniejszy prosty”, Pisownia końcówki -s: watches, studies, goes

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Lubić, uwielbiać, nie znosić: like + -ing#

Tworzenie

Po like („lubić”), love („uwielbiać”, „kochać”) i hate („nienawidzić”, „nie znosić”) czasownik występuje w formie z końcówką -ing: I like dancing, she loves cooking, they hate running.

Poprawna jest też konstrukcja z to i formą podstawową: I like to read znaczy praktycznie to samo co I like reading. Te czasowniki odmienia się jak każdy inny czasownik w czasie Present Simple: she likes, I don’t like, Do you like…?

My dad loves dancing.Mój tata uwielbia tańczyć.
I don’t like getting up early.Nie lubię wcześnie wstawać.
Does he like swimming?Czy on lubi pływać?

Różnica w porównaniu z polskim

Po polsku po „lubić” stoi bezokolicznik („lubię pływać”), po angielsku – forma z -ing albo to z formą podstawową: I like swimming, I like to swim. Sama forma podstawowa jest tu błędem. Rzeczownik użyty w znaczeniu ogólnym występuje po angielsku bez przedimka: „Lubię muzykę” → I like music, „Nie znosi psów” → He hates dogs. Polskie „podoba mi się” tłumaczy się także przez like, a podmiotem jest wtedy osoba, nie rzecz: „Podoba mi się ten film” → I like this film.

Częste błędy

~~I like swim.~~ → I like swimming. / I like to swim.Po like nie stawia się samej formy podstawowej.
~~She like swimming.~~ → She likes swimming.Podmiotem like jest osoba: w trzeciej osobie liczby pojedynczej like ma końcówkę -s.

Hate jest mocniejsze niż don’t like: I don’t like horror films („nie lubię horrorów”), I hate horror films („nie znoszę horrorów”).

Ćwicz

„Mówienie o przyszłości: going to i like + -ing”, Lubić i nie znosić: like + -ing

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.