Spis treści · A1
Dotknij zdania, aby zobaczyć jego tłumaczenie.
Liczebniki, godzina i data#
Tworzenie
Liczebniki od 13 do 19 tworzy się z jedności i -zehn: dreizehn, vierzehn; sechzehn i siebzehn są skrócone. Dziesiątki kończą się na -zig, z wyjątkiem dreißig: zwanzig, vierzig. Od 21 jedności wymawia się przed dziesiątkami i łączy z nimi przez und, w jednym słowie: einundzwanzig, fünfundzwanzig. Liczba 1 to eins przy liczeniu, a ein, eine przed rzeczownikiem.
Godzina. Godzinę zegarową podaje się z Uhr: um drei Uhr. Halb odnosi się do następnej godziny, tak jak polskie „wpół do”: halb vier to „wpół do czwartej” (3:30). Kwadranse wyrażają Viertel nach i Viertel vor: Viertel nach zwei (2:15), Viertel vor zwei (1:45, „za kwadrans druga”); w ten sam sposób zehn nach drei (3:10). O godzinę pyta się słowami Wie spät ist es? albo Wie viel Uhr ist es?
Liczebniki porządkowe. Liczebniki porządkowe od 2 do 19 tworzy się z liczebnika i -t-, a od 20 z liczebnika i -st-; po nich następuje końcówka przymiotnika: der zweite, der zwölfte, der zwanzigste. Trzy formy są nieregularne: erste, dritte i siebte (także siebente); achte ma jedno t. Po der liczebnik porządkowy kończy się na -e: der erste Mai; po am na -en: am ersten Mai. W piśmie liczebnik porządkowy zapisuje się cyfrą z kropką: am 3. Oktober, czyta się am dritten Oktober.
- Mein Vater ist dreiundfünfzig.Mój tata ma pięćdziesiąt trzy lata.
- Der Zug kommt um halb zehn.Pociąg przyjeżdża o wpół do dziesiątej.
- Heute ist der erste Juni.Dziś jest pierwszy czerwca.
- Die Party ist am zwölften Juli.Impreza jest dwunastego lipca.
Różnica w porównaniu z polskim
Po polsku dziesiątki wymawia się przed jednościami („dwadzieścia pięć”), a po niemiecku jedności przed dziesiątkami, w jednym słowie z und: fünfundzwanzig. Halb vier znaczy, tak jak po polsku, „wpół do czwartej”. Datę podaje się po polsku liczebnikiem w dopełniaczu, bez przyimka („pierwszego maja”), a po niemiecku z am i liczebnikiem z końcówką -en: am ersten Mai. Nazwa miesiąca się przy tym nie odmienia.
Częste błędy
zwanzigdrei→ dreiundzwanzigJedności stoją na początku i łączy się je przez und.am erste Mai→ am ersten MaiPo am liczebnik porządkowy kończy się na -en.der dreite Juli→ der dritte JuliDritte jest formą nieregularną.
Podsumowanie
| Zagadnienie | Reguła | Przykład |
|---|---|---|
| 13–19 | jedności + -zehn | vierzehn |
| 21–99 | jedności + und + dziesiątki, jedno słowo | zweiunddreißig |
| wpół do | halb + następna godzina | halb acht = 7:30 |
| liczebnik porządkowy 2–19 | + -t- | der vierte |
| liczebnik porządkowy od 20 | + -st- | der zwanzigste |
| nieregularne liczebniki porządkowe | erste, dritte, siebte | am dritten Mai |
| data | am + liczebnik na -en | am ersten Mai („pierwszego maja”) |