Spis treści · A1
Dotknij zdania, aby zobaczyć jego tłumaczenie.
Na poziomie A1 przeszłość wyraża się na dwa sposoby. Sein i haben mają czas przeszły prosty, Präteritum, którego na tym poziomie używa się z ich i er / sie / es. Pozostałe czasowniki występują w czasie Perfekt, zwykłym czasie przeszłym niemczyzny mówionej, który tworzy się z haben lub sein i imiesłowu czasu przeszłego (Partizip II). Na tym poziomie poznaje się Perfekt niewielu częstych czasowników. Polski czas przeszły to jedno słowo i rozróżnia aspekt („robiłem”, „zrobiłem”); niemiecki Perfekt ma dwie części i jedną formę dla obu aspektów.
Był i miał: war, hatte#
Tworzenie
Präteritum od sein brzmi war, a Präteritum od haben brzmi hatte. Forma jest taka sama przy ich i przy er / sie / es: ich war, sie war, ich hatte, er hatte.
Użycie
Dla sein i haben Präteritum jest zwykłą formą przeszłą, w mowie i w piśmie. Wyraża, gdzie ktoś był, jak coś wyglądało i co ktoś miał: Gestern war ich müde. Formy Perfekt ich bin gewesen i ich habe gehabt są poprawne, ale w mowie zwykle używa się war i hatte.
- Am Wochenende war ich in Hamburg.W weekend byłem w Hamburgu.
- Das Wetter war sehr schön.Pogoda była bardzo ładna.
- Mein Vater hatte einen Hund.Mój tata miał psa.
- Ich hatte gestern kein Geld.Wczoraj nie miałem pieniędzy.
Różnica w porównaniu z polskim
Polskie „byłem głodny” to po niemiecku ich hatte Hunger, z haben, a wiek podaje się z sein także w przeszłości: „miałem wtedy dziesięć lat” to ich war damals zehn. Po przeczeniu dopełnienie stoi po polsku w dopełniaczu („nie miałem psa”), a po niemiecku zostaje w bierniku: keinen Hund.
Częste błędy
Gestern ich war im Kino.→ Gestern war ich im Kino.Po określeniu czasu czasownik stoi na drugim miejscu, a podmiot po nim.Ich hatte zehn Jahre.→ Ich war zehn Jahre alt.Wiek podaje się z sein, w przeszłości tak samo jak w teraźniejszości.
Czas przeszły Perfekt: hat gemacht, ist gegangen#
Tworzenie
Perfekt tworzy się z czasu teraźniejszego czasownika posiłkowego haben lub sein i imiesłowu czasu przeszłego. Czasownik posiłkowy jest odmieniony i stoi na drugim miejscu; imiesłów stawia się na końcu zdania. Imiesłów czasownika regularnego tworzy się według wzoru ge- + temat + -t: machen → gemacht; temat na -t przyjmuje -et: gearbeitet. Imiesłów wielu częstych czasowników tworzy się według wzoru ge- + -en, czasem ze zmianą samogłoski: trinken → getrunken. Czasownik z nieakcentowanym przedrostkiem ver- nie przyjmuje ge-: verstehen → verstanden.
| machen | |
|---|---|
| ich | habe gemacht |
| du | hast gemacht |
| er/sie/es | hat gemacht |
| wir | haben gemacht |
| ihr | habt gemacht |
| sie/Sie | haben gemacht |
| Bezokolicznik | Imiesłów | Czasownik posiłkowy |
|---|---|---|
| machen, lernen, fragen, glauben | gemacht, gelernt, gefragt, geglaubt | haben |
| arbeiten | gearbeitet | haben |
| haben | gehabt | haben |
| essen, trinken | gegessen, getrunken | haben |
| lesen, sehen, schlafen | gelesen, gesehen, geschlafen | haben |
| verstehen | verstanden | haben |
| gehen, kommen, fahren | gegangen, gekommen, gefahren | sein |
| bleiben | geblieben | sein |
Haben czy sein. Większość czasowników łączy się z haben. Czasowniki ruchu bez dopełnienia, takie jak gehen, kommen i fahren, łączą się z sein, podobnie bleiben, choć nic się w nim nie porusza.
| gehen | |
|---|---|
| ich | bin gegangen |
| du | bist gegangen |
| er/sie/es | ist gegangen |
| wir | sind gegangen |
| ihr | seid gegangen |
| sie/Sie | sind gegangen |
Na drzwiach sklepów i na tablicach widać dwa imiesłowy: geöffnet („otwarte”) od öffnen i geschlossen („zamknięte”) od schließen: Sonntags geschlossen.
Użycie
W mowie Perfekt jest zwykłym czasem dla zakończonej czynności lub zdarzenia. Odpowiada polskiemu czasowi przeszłemu obu aspektów: ich habe gegessen to „jadłem” i „zjadłem”.
- Wir haben gestern Pizza gemacht.Wczoraj zrobiliśmy pizzę.
- Hast du das Buch schon gelesen?Przeczytałeś już tę książkę?
- Wir haben die Antwort nicht verstanden.Nie zrozumieliśmy odpowiedzi.
- Am Sonntag sind wir ins Kino gegangen.W niedzielę poszliśmy do kina.
- Mein Bruder ist zu Hause geblieben.Mój brat został w domu.
Różnica w porównaniu z polskim
Polski czas przeszły tworzy się bez czasownika posiłkowego, a oba polskie aspekty mają jedną formę niemiecką: „co robiłeś?” i „co zrobiłeś?” to Was hast du gemacht?. Wybór między haben i sein nie wynika z polszczyzny i trzeba go znać przy każdym czasowniku. Polskie „zostać” w znaczeniu „pozostać” to bleiben, które w Perfekcie łączy się z sein: ich bin geblieben.
Częste błędy
Wir haben nach Berlin gefahren.→ Wir sind nach Berlin gefahren.Fahren bez dopełnienia jest czasownikiem ruchu i łączy się z sein.Ich habe gemacht das Essen.→ Ich habe das Essen gemacht.Imiesłów stawia się na końcu zdania.Er hat das geverstanden.→ Er hat das verstanden.Czasownik na ver- nie przyjmuje ge-.
→ Zobacz też: Ramka zdaniowa (A1)
Podsumowanie
| Forma | Tworzenie | Przykład |
|---|---|---|
| Präteritum od sein, haben | war, hatte | Ich war müde. Sie hatte Hunger. |
| Perfekt, czasowniki regularne | haben + ge- … -t | Er hat gelernt. |
| Perfekt, inne czasowniki | haben + ge- … -en | Wir haben gegessen. |
| Perfekt, czasowniki ruchu | sein + imiesłów | Ich bin gekommen. |
| czasowniki na ver- | bez ge- | Ich habe verstanden. |
| oba polskie aspekty | jedna forma | „pisałem”, „napisałem”: ich habe geschrieben |
Ćwicz
Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.