Pytania i przeczenie · Gramatyka niemiecka A1

Pytania rozstrzygające i pytania z zaimkiem pytającym#

Tworzenie

Pytanie rozstrzygające, na które odpowiada się „tak” albo „nie”, zaczyna się od czasownika odmienionego, po którym następuje podmiot: Wohnst du hier? Pytanie z zaimkiem pytającym zaczyna się od zaimka pytającego, po którym następuje czasownik odmieniony, a potem podmiot: Wo wohnst du? W obu drugi czasownik lub przedrostek rozdzielny stawia się na końcu: Kannst du morgen kommen?, Wann fängt der Film an?

Użycie

Na pytanie rozstrzygające odpowiada się ja („tak”) albo nein („nie”). Po pytaniu z przeczeniem odpowiedź twierdzącą, która zaprzecza przeczeniu, wyraża się słowem doch: Hast du keinen Hunger? – Doch! („Ależ jestem!”).

Sprechen Sie Deutsch? – Ja, natürlich.Mówi pan po niemiecku? – Tak, oczywiście.
Hast du einen Hund? – Nein.Masz psa? – Nie.
Wo arbeitet deine Mutter?Gdzie pracuje twoja mama?
Kommst du nicht mit? – Doch, ich komme.Nie idziesz z nami? – Owszem, idę.

Różnica w porównaniu z polskim

Po polsku pytanie rozstrzygające zaczyna się często od „czy” albo ma szyk zdania oznajmującego i rozpoznaje się je po intonacji („Mieszkasz tutaj?”). Po niemiecku nie ma odpowiednika „czy”, a szyk zdania oznajmującego nie wystarcza: na początku stawia się czasownik, Wohnst du hier? Na pytanie z przeczeniem odpowiada się po polsku „tak” albo „owszem”; po niemiecku ja byłoby niejasne, dlatego mówi się doch.

Polskie krótkie odpowiedzi typu „Tak, jestem” albo „Nie, nie mieszkam” nie mają niemieckiego odpowiednika. Odpowiada się samym Ja albo Nein lub całym zdaniem: Bleibst du hier? – Ja. albo Ja, ich bleibe hier., nie Ja, ich bleibe.

Częste błędy

~~Ob wohnst du hier?~~ → Wohnst du hier?Polskie „czy” nie ma w pytaniu odpowiednika: pytanie zaczyna się od czasownika.
~~Du arbeitest wo?~~ → Wo arbeitest du?Zaimek pytający stoi na początku, po nim czasownik.
~~Kommst du nicht? – Ja, ich komme.~~ → Kommst du nicht? – Doch, ich komme.Po pytaniu z przeczeniem odpowiedź twierdząca brzmi doch.

Ćwicz

„Czas teraźniejszy: sein i przedstawianie się”, Z czasownikiem sein: Bist du müde? „Szyk wyrazów: czasownik na drugim miejscu, pytania, und i denn”, wer, was, wo, woher, wie „Szyk wyrazów: czasownik na drugim miejscu, pytania, und i denn”, Pytania rozstrzygające: ja, nein, doch

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Zaimki pytające#

Tworzenie

Zaimki pytające stawia się na pierwszym miejscu, a po nich czasownik odmieniony. Wer („kto”) stosuje się w pytaniu o osobę, która jest podmiotem, wen („kogo”) w pytaniu o osobę w bierniku, wem („komu”) w pytaniu o osobę w celowniku; was („co”) stosuje się w pytaniu o rzecz, zarówno o podmiot, jak i o dopełnienie.

Zaimek pytający	Pytanie o	Przykład
wer	osobę, podmiot: „kto”	Wer ist das?
wen	osobę w bierniku: „kogo”	Wen besuchst du?
wem	osobę w celowniku: „komu”	Wem hilfst du?
was	rzecz: „co”	Was machst du?
wo	miejsce: „gdzie”	Wo ist die Bank?
wohin	kierunek: „dokąd”	Wohin fährst du?
woher	pochodzenie: „skąd”	Woher kommen Sie?
wann	czas: „kiedy”	Wann beginnt der Kurs?
warum	przyczynę: „dlaczego”	Warum lernst du Deutsch?
wie	sposób, stan, imię: „jak”	Wie heißt du?
wie viel, wie viele	ilość, liczbę: „ile”	Wie viel Geld hast du?, Wie viele Kinder haben Sie?
wie lange	czas trwania: „jak długo”	Wie lange bleibt ihr?

Wie viel stawia się przed rzeczownikiem niepoliczalnym, a wie viele przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej; polskie „ile” ma jedną formę. Odpowiedź o osobę lub rzecz zaczyna się od das ist lub das sind: Wer ist das? – Das ist mein Vater.

Wer kommt heute Abend?Kto przychodzi dziś wieczorem?
Wen rufst du morgen an?Do kogo zadzwonisz jutro?
Woher kommt deine Freundin?Skąd pochodzi twoja przyjaciółka?
Wann fährt der Bus?Kiedy odjeżdża autobus?
Wie kommst du nach Hause?Jak wracasz do domu?

Różnica w porównaniu z polskim

Polskie „kto”, „kogo”, „komu” odpowiadają niemieckim wer, wen, wem, a „gdzie”, „dokąd”, „skąd” – wo, wohin, woher, więc to rozróżnienie jest znajome. Trzeba jednak uważać na trzy różnice. Po „być” pyta się po polsku w narzędniku („Kim jest ten pan?”), a po niemiecku w mianowniku: Wer ist das? W mowie potocznej mówi się po polsku „gdzie idziesz?”, a po niemiecku pytanie o kierunek zawsze zaczyna się od wohin. Polskie „kiedy” to w pytaniu zawsze wann; wenn nie jest zaimkiem pytającym. O imię pyta się słowem wie, tak jak po polsku „jak”: Wie heißt du?

Częste błędy

~~Wer siehst du?~~ → Wen siehst du?O osobę, która jest dopełnieniem, pyta się słowem wen.
~~Wo gehst du?~~ → Wohin gehst du?O kierunek pyta się słowem wohin, choć po polsku mówi się potocznie „gdzie idziesz?”.

Ćwicz

„Przypadki: biernik”, Kogo i co: wen, was „Szyk wyrazów: czasownik na drugim miejscu, pytania, und i denn”, wer, was, wo, woher, wie „Szyk wyrazów: czasownik na drugim miejscu, pytania, und i denn”, wann, warum, wie viel, wie lange

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Pierwsze pytania: Wie heißt du? Woher kommst du?#

Użycie

Pytań pierwszej rozmowy uczy się najpierw jako stałych zwrotów, zanim pozna się zasady szyku i końcówek czasownika. Każde zaczyna się od zaimka pytającego, po którym stoi czasownik, a potem podmiot. Przyjaciela pyta się z du, osobę nieznajomą z Sie.

Wie heißt du? – Ich heiße Clara.Jak masz na imię? – Mam na imię Clara.
Wie heißen Sie, bitte? – Mein Name ist Schulz.Jak się pan nazywa? – Nazywam się Schulz.
Woher kommst du? – Aus Bremen.Skąd jesteś? – Z Bremy.
Wie alt bist du? – Ich bin neun.Ile masz lat? – Mam dziewięć lat.
Wie geht's? – Gut, danke. Und dir?Jak się masz? – Dobrze, dziękuję. A ty?

Różnica w porównaniu z polskim

Po polsku „nazywam się” to czasownik zwrotny, a niemieckie heißen nie ma zaimka zwrotnego: Ich heiße Clara, nie Ich heiße mich Clara. O imię pyta się słowem wie, jak po polsku „jak”. Polskie „skąd” to woher, na początku pytania. Wiek podaje się z sein, a nie z haben: „mam dziewięć lat” to Ich bin neun.

Częste błędy

~~Was heißt du?~~ → Wie heißt du?O imię pyta się słowem wie.
~~Wo kommst du?~~ → Woher kommst du?O pochodzenie pyta się słowem woher.
~~Ich habe neun Jahre.~~ → Ich bin neun.Wiek podaje się z sein.

Zapamiętaj

Und du? zwraca pytanie przyjacielowi, Und Sie? osobie nieznajomej. Po Wie geht's? pytanie zwraca się słowami Und dir? albo Und Ihnen?.

→ Zobacz też: Pytania rozstrzygające i pytania z zaimkiem pytającym (A1)

Ćwicz

„Czas teraźniejszy: sein i przedstawianie się”, Przedstawianie się: Hallo, ich bin Lena

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.

Przeczenie: nicht i kein#

Tworzenie

Kein, rodzajnik przeczący, jest przeczeniem ein i rzeczownika bez rodzajnika: stoi przed rzeczownikiem i ma końcówki ein (kein, keine, keinen, a w liczbie mnogiej keine). Nicht neguje wszystko inne: czasownik, przymiotnik, imię, rzeczownik z rodzajnikiem określonym lub z zaimkiem dzierżawczym, określenie miejsca.

Użycie

Nicht stoi na końcu zdania, gdy neguje całe zdanie, po dopełnieniu i po określeniach czasu takich jak heute, ale przed drugim czasownikiem lub przedrostkiem na końcu. Przed przymiotnikiem, określeniem miejsca lub słowem, które neguje samo, stoi tuż przed nim.

Zdanie twierdzące	Zdanie przeczące
Ich habe ein Auto.	Ich habe kein Auto.
Wir trinken Kaffee.	Wir trinken keinen Kaffee.
Wir haben Durst.	Wir haben keinen Durst.
Der Film ist gut.	Der Film ist nicht gut.
Ich kenne den Mann.	Ich kenne den Mann nicht.
Sie wohnt in Berlin.	Sie wohnt nicht in Berlin.
Er kommt heute mit.	Er kommt heute nicht mit.

Mein Bruder isst kein Fleisch.Mój brat nie je mięsa.
Das ist keine Katze, das ist ein Hund.To nie jest kot, to jest pies.
Die Suppe ist nicht heiß.Zupa nie jest gorąca.
Ich verstehe dich nicht.Nie rozumiem cię.
Ich kann am Sonntag nicht arbeiten.W niedzielę nie mogę pracować.

Różnica w porównaniu z polskim

Polskiemu „nie” odpowiadają dwa słowa. Przed rzeczownikiem, który miałby rodzajnik ein albo nie miałby rodzajnika, stawia się kein: „nie mam samochodu” to ich habe kein Auto. Polskie „nie” stoi przed czasownikiem („nie pracuję”), a nicht po czasowniku odmienionym: ich arbeite nicht. Po przeczeniu dopełnienie stoi po polsku w dopełniaczu („nie piję kawy”), a po niemiecku zostaje w bierniku: keinen Kaffee. Polskie „nie jestem głodny” tworzy się z przymiotnikiem, a niemieckie Hunger haben z rzeczownikiem rodzaju męskiego, dlatego przeczenie brzmi keinen Hunger.

Częste błędy

~~Ich nicht wohne hier.~~ → Ich wohne nicht hier.Czasownik stoi na drugim miejscu, a nicht po nim.
~~Ich habe nicht ein Auto.~~ → Ich habe kein Auto.Rzeczownik z ein neguje się przez kein.
~~Er hat keine Hunger.~~ → Er hat keinen Hunger.Hunger jest rodzaju męskiego, więc w bierniku brzmi keinen.

Podsumowanie

Zagadnienie	Forma	Przykład
pytanie rozstrzygające	czasownik – podmiot (bez „czy”)	Kommst du?
pytanie z zaimkiem pytającym	zaimek – czasownik – podmiot	Wann kommst du?
„tak” po pytaniu z przeczeniem	doch	Doch, ich komme.
osoba jako dopełnienie	wen, wem	Wen fragst du?
przeczenie rzeczownika z ein lub bez rodzajnika	kein, z biernikiem	Ich habe keine Katze.
przeczenie pozostałych słów	nicht	Das ist nicht teuer.

Ćwicz

„Pytania i przeczenie: nicht, kein, man”, Nie: nicht „Pytania i przeczenie: nicht, kein, man”, Rodzajnik przeczący: kein, keine

Załóż konto, a od razu trafisz do tych ćwiczeń.